De LLTB staat niet afwijzend tegenover de extra maatregelen die staatssecretaris Sharon Dijksma in Brussel heeft aangekondigd om de nitraatuitspoeling in het grondwater verder te verminderen. Ze volgt daarmee de lijn van het vorige kabinet voor het 5e Actieprogramma Nitraatrichtlijn 2014-2017.

Het ministerie steunt de inzet van de sector zelf om de waterkwaliteit te verbeteren, zoals het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer van LTO en de Unie van Waterschappen. Dijksma kijkt in hoeverre dit soort projecten gefaciliteerd kunnen worden in het kader van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Daarnaast wil het ministerie de sector stimuleren om praktijkproeven te gaan doen naar de gevolgen in de akkerbouw van het gebruik van bewerkte mest in plaats van onbewerkte mest en naar de Kringloopwijzer in de melkveehouderij, waarbij bedrijfsspecifiek fosfaat wordt toegediend op basis van de gewasonttrekking.

Dijksma heeft voor het gebied in Oost-Brabant en Noord- en Midden-Limburg aanvullende maatregelen in voorbereiding om de mineralenefficiëntie te verbeteren. Gedacht wordt aan het stimuleren van het gebruik van bewerkte dierlijke mest met een hogere stikstofwerking door verhoging van de wettelijke werkingscoëfficiënt, of aan vermindering van de stikstofverliezen door afvoer van gewasresten.

Waterkwaliteit
Door het mestbeleid en de nitraatrichtlijn is de waterkwaliteit in Nederland sterk verbeterd. In het zuidelijk zand- en lössgebied wordt de norm van 50 milligram nitraat per liter grondwater echter nog overschreden. LLTB-bestuursadviseur Duurzaamheid Harry Kager geeft aan, dat de gemiddelde nitraatconcentratie in de Limburgse zandgronden weliswaar hoger is dan in de andere zandgebieden, maar dat dit vooral komt doordat er hier meer gewassen en bodemstructuren voorkomen die gevoelig zijn voor uitspoeling van stikstof. “Gemeten in de tijd is de nitraatconcentratie in het uitspoelingswater op bedrijven in Limburg sinds 1992 afgenomen van 150 naar gemiddeld 65 milligram per liter. Dat is een daling van meer dan 50 procent. Maar de laatste loodjes wegen altijd het zwaarst en we moeten nu op veel fronten extra stappen zetten. De LLTB zet daar ook vol op in.”

Uit alle onderzoek blijkt overigens dat het tijd kost om de grondwaterkwaliteit daadwerkelijk te verbeteren. In de zandgebieden is deze tijd korter door de kortere verblijftijden van het grondwater en afbraak van nitraat in de ondergrond. In de kalkgronden van Zuid-Limburg kan het zelfs tientallen jaren duren voordat maatregelen als verminderde mestgiften en beperking van erosie meetbaar worden in de grondwaterkwaliteit. Ook hier is samen met de o.a. waterschappen hard aan gewerkt met als resultaat, dat de afspoeling van grond tegenwoordig bijna niet meer voorkomt. Kager: “Onder grasland is de waterkwaliteit in heel Limburg overigens goed, zoals onafhankelijke metingen en rapportages uitwijzen. Ook de afvoer van gewasresten is een optie, maar dan wel in combinatie met nieuwe gebruikstoepassingen. De LLTB is via het Greenport Innovatie Centrum betrokken bij veelbelovende projecten om plantresten om te zetten in nieuwe producten in het kader van de Biobased Economy”.

Op haar wenken bedienen
LLTB-bestuurder Mark Tijssen: “We zijn dus op de goede weg, maar we zijn er nog niet. Over het gebruik van bewerkte mest in de akkerbouw kan ik de staatssecretaris op haar wenken bedienen. We hebben op initiatief van de vakgroep rundveehouderij met alle dierlijke en plantaardige vakgroepen afgesproken dit samen op te pakken. Het is maar een van de vele projecten waar we mee bezig zijn. Denk bijvoorbeeld ook aan Comiva, waarbinnen we mestverwerking coöperatief regelen, aan de initiatieven in Cuijk en Zevenellen waarin de LLTB participeert, evenals in het landelijke mestverwerkingsloket en het daaraan gekoppelde fonds.”

Tijssen benadrukt de grote verantwoordelijkheid van met name de varkenshouderij om aansprekende resultaten te boeken, maar verwacht ook van de overheden eenduidige regelgeving om deze innovaties tot stand te brengen. Dat geldt zowel landelijk als ook regionaal en lokaal, waar het betreft vergunningverlening voor mestverwerkingsinitiatieven.

In LTO-verband is de LLTB in overleg met overheidsdiensten om de handhaving en controle op een slimme manier te verbeteren.